पक्कि सडकले बढायो चहलपल

📰 उपरदाङगढी: चितवनको पुरानो सदरमुकामबाट आन्तरीक तथा वाह्य पर्यटनको गन्तव्य बन्दै

गौतम गिरी
अशोज ३१, २०८२

इच्छाकामना–७चितवन / गौतम गिरी-चितवन जिल्लाको ऐतिहासिक गर्व बोकेको उपरदाङगढी अहिले पर्यटकीय दृष्टिले प्रमुख गन्तब्य रुपमा अघि बढिरहेको छ ।उपरदाङगढी चितवन जिल्लाको ऐतिहासिक र पूर्व सदरमुकाम पनि हो। यो क्षेत्र अहिले इच्छाकामना गाउँपालिका वडा नं. ७ अन्तर्गत पर्दछ ।

यहा मुख्यतया गुरुङ,मगर,चेपाङ जातिको वसोवास रहेको छ पुरानो सदरमुकाम आज पर्यटक तान्न सफल शान्त पहाडी गाउँमा रूपान्तरण हुँदै गएको छ।सन् १८०० को दशकमा निर्मित यो ऐतिहासिक गढीले चितवनको प्रशासनिक, सामाजिक र सैन्य केन्द्रको रूपमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो। यहाँ राजा, अमिन र सैनिकहरुको स्थायी बसोबास थियो। पछि १९६० को दशक तिर प्रशासन र अदालतहरू अन्यत्र स्थानान्तरण गरिएसँगै उपरदाङगढी पुरानो शान गुमाउँदै गयो।

स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् – “हामी हाम्रा बाबु–हजुरबाबाको पालाको सहर यही थियो। अहिले भग्नावशेष मात्रै बाँकी छन्, तर त्यसमा हाम्रो गौरव लुकेको छ।”

एक दशक अगाडी यो ठाऊ सम्म लाई पुग्न कच्चि सडक वा पैदल यात्रा वाट पुग्न सकिन्थ्यो , तर अहिले केही वर्ष अगाडी पक्कि सड्क ( शक्तिखोर फिस्लिङ ) निर्माण भए पश्चात सहजै आफ्नो सवारीसाधन लिएर ऊपरदाङ गढी पुग्न सकिन्छ ।

हाल उपरदाङगढीमा करिब ३५ घरधुरी रहेको छ। तीमध्ये १० घर परिवार होमस्टे सञ्चालनमा छन्, जसले स्थानीय संस्कृतिको जगेर्ना गर्दै आगन्तुक पर्यटकलाई सेवा दिइरहेका छन्।

२०७५ सालदेखि सुरु गरिएको होमस्टे परियोजना अहिले सफल मोडल बन्न थालेको छ। स्थानीयहरु अहिले चियापानी,सुत्न मिल्ने कोठा, घरको अर्गानिक खाना र साँस्कृतिक कार्यक्रम मार्फत पर्यटकको सेवा गर्दै छन्।

स्थानीय होमस्टे सञ्चालकहरु भन्छन पहिले हामि कामका लागि घर बाहिर जान्थ्यौं। अहिले घरमै बसेर आम्दानी गर्न सकिरहेको छौं ।

उपरदाङगढीबाट देखिने सूर्योदय, महाभारत क्षेत्रका हरियाली डाँडाकाँडा, र प्राचीन गढीका भग्नावशेषहरुले पर्यटकलाई लोभ्याउने गर्दछन्। यहाँ आउने पर्यटकको संख्या दैनिक ६०/७० देखी संयौको संख्या मा पर्यटक हरु पुग्ने स्थानिय हरु बताऊछन। विशेष गरी काठमाडौंबाट, नारायणगढ, भरतपुर ,टाडीं र छिमेकी जिल्लाहरुबाट पर्यटकहरु आउँछन्।

“हामी यो ठाउँलाई नयाँ चितवनको पर्यटकीय गन्तव्य बनाउने सपनाले काम गरीरहेका छौ र परिणाम पनि देखिएको छ , साथै गढीको भौतिक संरचना को पुर्ननिर्माण ,ढुङ्गे धारा को निर्माण, बनभोज स्थल,शौचालय,पिऊनेपानि को ब्यवस्थापन , लगाएतका प्रचारप्रशार संगै निर्माण र व्यवस्थापन गरेका छौं -इच्छाकामना गाउँपालिका अध्यक्ष दान बहादुर गुरुङले बताऊनुभयो ।
गढी क्षेत्रभित्र रहेको कोतघर, बिउली (इनार), पर्खाल जस्ता संरचनाहरु अहिले संरक्षणको क्रममा छन्। कोतघर पुनर्निर्माणको लागि गाऊपालिकाको बजेट विनियोजन वाट सम्पन्न भईसकेको छ ।साथै, पर्यटक मैत्री पूर्वाधार निर्माणका लागि सडक सुधार, सौर्य बत्ती, पर्यटक सूचना केन्द्र लगायतका पुर्वाधार हरु पनि निर्माण गरीएको छ ।